Αρχική > Το μυστήριον του Χρίσματος

Το μυστήριον του Χρίσματος

Απόσπασμα από το βιβλίο «Το μυστήριον του Χρίσματος»
του Πρεσβυτέρου Θεμιστοκλέους Στ.Χριστοδούλου,
εκδόσεις Ομολογία, Αθήνα 2007.


Eίναι μυστήριον το Χρίσμα;
Αφού ο Κύριος βαπτίσθηκε στον Ιορδάνη ποταμό, τότε αμέσως το Άγιον Πνεύμα κατέβηκε εν είδει περιστεράς και κάθησε στο κεφάλι του. Αυτό το ίδιο Πανάγιον Πνεύμα κατέβηκε και στους αγίους Αποστόλους, τους μαθητάς του Κυρίου μας κατά την ημέρα της Πεντηκοστής και στο εξής σε κάθε χριστιανό που βαπτίζεται στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Το Άγιον Πνεύμα μεταδίδει στους βαπτιζομένους τα πνευματικά χαρίσματα.
Το Χρίσμα είναι πραγματικά μυστήριο και μάλιστα συνδεδεμένο με το μυστήριο του Βαπτίσματος. Μόνο του χωρίς το βάπτισμα δεν μπορεί να υπάρξει, ούτε φυσικά να τελεσθεί από τους ιερείς. Θα λέγαμε ότι βάπτισμα και χρίσμα είναι δύο διαφορετικά μεν μυστήρια μεταξύ τους, αλλά αλληλένδετα. Ενώ με το βάπτισμα εξαλείφεται το προπατορικό αμάρτημα, πραγματοποιείται η άφεση των αμαρτιών και εισάγεται ο νεοβαπτιζόμενος στο σώμα της Εκκλησίας, με το χρίσμα δίδεται η δυνατότητα στο βαπτιζόμενο να αγιασθεί με τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος οι οποίες είναι απαραίτητες για να ενισχύεται και να επαυξάνει πνευματικά. «Με το μυστήριο του χρίσματος συντελείται η εδραίωση και στερέωση για τη δημιουργηθείσα νέα κατάσταση του ανθρώπου που συντελέστηκε με το άγιο Βάπτισμα». Τέλος, αν το Χρίσμα είναι αναπόσπαστο μέρος του Βαπτίσματος, ωστόσο είναι ιδιαίτερο και ξεχωριστό μυστήριο το οποίο έχει τη Θεϊκή του υπόσταση και αρχή. Αλλά και οι Άγιοι Απόστολοι το μετέδιδαν στους βαπτιζομένους δια της πίστεως στο Χριστό και δια της επιθέσεως των χειρών τους στις κεφαλές αυτών.

Πως μεταδίδεται σήμερα το Πανάγιον Πνεύμα στους βαπτιζομένους;
Μετά τα Αποστολικά χρόνια οι ίδιοι οι Απόστολοι καθιέρωσαν αντί της επιθέσεως των χειρών να χρίεται ο νεοβαπτιζόμενος με το Άγιον Χρίσμα. Το Άγιον Χρίσμα που ορατά έχει τη μορφή του αγίου Μύρου μεταδίδει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος που σύμφωνα με την Αγία Γραφή και κατά τον Προφήτη Ησαΐα είναι επτά: «Πνεύμα σοφίας και συνέσεως, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσεως και ευσεβείας, πνεύμα φόβου Θεού». Από τα επτά αυτά χαρίσματα τα τρία πρώτα παρέχονται για το φωτισμό του λογικού και τα υπόλοιπα τέσσερα προς ενίσχυση της βουλήσεως.
Στην Καινή Διαθήκη αναφέρονται, ως χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, τα ακόλουθα: η αγάπη, η χαρά, η ειρήνη, η μακροθυμία, η χριστότης, η αγαθωσύνη, η πίστις, η πραότης, η εγκράτεια. Σχετικά με το μυστήριον του Χρίσματος έχουν ομιλήσει και υπομνηματίσει μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας όπως ο άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, μαθητής του Αποστόλου Παύλου, καθώς επίσης και ο μάρτυς και φιλόσοφος Ιουστίνος, ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων και άλλοι.

Τι γίνεται το άγιο Μύρο, εάν κατά τη στιγμή της ενδύσεως του νεοβαπτιζομένου σκουπισθεί σε πετσέτα;
Όταν ο νεοβαπτιζόμενος εξέρχεται από την κολυμβήθρα, αμέσως ο ιερέας τελεί το μυστήριο του Χρίσματος. Έπειτα ακολουθεί το σκούπισμα του σώματος του νεοβαπτισθέντος. Κατά συνέπεια δε, συμβαίνει το άγιο Μύρο να μην έχει απορροφηθεί από το σώμα, τα δε υπολείμματα αυτού να παραμείνουν επάνω στην πετσέτα ή στα εμφώτια ενδύματα. Ως εκ τούτου από ευλάβεια και μόνο προς το άγιον μυστήριον του Χρίσματος που είναι το άγιο Μύρον, είθισται να ξεπλένονται όσα ρούχα ακούμπησαν στον νεοβαπτισθέντα, τα δε υπολείμματα του νερού τα περιέχοντα είτε το επορκιστόν έλαιον, είτε το άγιο Μύρο να ρίπτονται στη θάλασσα, είτε σε απάτητο μέρος. Αυτή η πράξη αποτελεί δείγμα ευλαβείας των Ορθοδόξων Χριστιανών και δηλώνει την τιμή και το σεβασμό προς τα ιερά και όσια της Πίστεώς μας.
Καλό φυσικά θα είναι η ευλάβεια αυτή να τηρείται απαρασάλευτη και για τα υπολείμματα του αγιασμένου ύδατος του βαπτίσματος, καθώς και των υπολειμμάτων του θυμιατηρίου και όσων άλλων άπτονται αγιασμένων ειδών όπως χαρτοπετσέτες που χρησιμοποιούνται για λάδια και φυτιλάκια από τις ακοίμητες κανδήλες. Μερικοί ίσως που θα διαβάσουν αυτά τα γραφόμενά μας να τα χαρακτηρίσουν τραβηγμένα ή σχολαστικά.
Αυτές όμως οι μικρές λεπτομέρειες της λατρευτικής μας ζωής κρύβουν μεγάλη σημασία και έχουν να κάνουν με τον παράγοντα που λέγεται ευλάβεια και σεβασμός, πράγματα που σήμερα δύσκολα συναντούμε ακόμη και από κληρικούς-διακόνους, ιερείς, επισκόπους, ιεροψάλτες και νεωκόρους. Όταν όλα τα πράγματα της ορθοδόξου λατρείας μας απλοποιούνται, και όταν κάποιους τους διακρίνει απροσεξία και αμέλεια σε ότι άπτεται της λατρείας και πίστεώς μας κάτι δεν πάει καλά. Για τον λόγο αυτό επειδή σήμερα η κατάσταση και μέσα στους ναούς και περισσότερο στους ακατήχητους πιστούς μας έφθασε στο απροχώρητο, θα πρέπει με πολλή περισυλλογή και περίσκεψη να προχωρήσουμε κληρικοί και λαϊκοί στην επιστροφή στις ιερές Παραδόσεις μας. Όχι έτσι όπως θα θέλει, επιθυμεί, συμφέρει, εξυπηρετεί και προτιμά ο καθένας μας, αλλά όπως μεταβιβάσθηκε σ’εμάς η Παράδοση από τους αγίους Πατέρες με όποιο τίμημα κι αν αυτή κοστίζει.

Ποια τα υλικά του Αγίου Μύρου;
Το Άγιον Μύρον αποτελείται από έλαιο και διάφορες ευώδεις ουσίες, το οποία συμβολίζουν τα ποικίλα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Η πιο παλαιά μαρτυρία “περί της ύλης του μύρου” και ο αρχαιότερος κατάλογος των υλικών που απαιτούνται για την παρασκευή αυτού διασώζεται μέχρι σήμερα στον χειρόγραφο Βαρβερινό κώδικα που φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Βατικανού με αριθμό 336 και είναι του 8ου αι. Στο Οικουμενικό Πατριαρχείο υπάρχει επίσημος “Κατάλογος των ειδών των αρωμάτων, εξ’ων συντίθεται το Άγιον Μύρον” ο οποίος αριθμεί 57 διάφορα είδη.

Πότε κατέστη ειδική τελετή το άγιον Μύρον;
Στο ευχολόγιο του Σεραπίωνος, επισκόπου Θμουέος βλέπουμε ότι η ακολουθία του βαπτίσματος συνοδευόταν από την ευχολογία του μύρου. Το ίδιο παρατηρούμε και στις Αποστολικές Διαταγές.
Στο ευχολόγιο του Σεραπίωνος περιέχεται μια ευχή “ευχή εις το Χρίσμα, εν ω χρίονται οι βαπτισθέντες”, η οποία λέγεται μετά την ευχή “εις το άλειμμα των φωτιζομένων”. Και ο τίτλος και το περιεχόμενο της ευχής αποδεικνύουν ότι πρόκειται περί καθαγιαστικής ευχής μύρου και όχι απλώς ευχής που αναγινώσκεται κατά τη χρίση των βαπτιζομένων. Στις Αποστολικές Διαταγές υπάρχει μια σύντομη ευχή με τίτλο: “Περί του μυστικού μύρου ευχαριστία” η οποία τοποθετείται μετά την ευχή του καθαγιασμού του ύδατος του βαπτίσματος.
Έτσι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι πρώτα υπήρχε η καθαγιαστική ευχή του μύρου κατά το βάπτισμα κι έπειτα απεσπάσθη και κατέστη ανεξάρτητη ακολουθία με όλο τον πανηγυρικό της χαρακτήρα. Στον χωρισμό αυτό σίγουρα συνετέλεσε από τη μία ο πολλαπλασιασμός των χριστιανικών κοινοτήτων και από την άλλη η διατήρηση του δικαιώματος της ευλογίας του μύρου από τους επισκόπους. Εξ αιτίας του ότι οι επίσκοποι δεν μπορούσαν να ήταν εκ των πραγμάτων παρόντες σε όλα τα βαπτίσματα, για να ευλογούν το μύρο, για το λόγο αυτό απεσπάσθη η ευλογία του μύρου από το βάπτισμα. Γι’αυτό έχουμε και ειδική ακολουθία καθαγιασμού του μύρου. Επίσης με τον 20ο κανόνα της εν Τολέδω Συνόδου (398 μ.Χ) απαγορευόταν στους ιερείς να ευλογούν το μύρο. Σύμφωνα με μαρτυρίες των Θεοδώρου του Αναγνώστου και Νικηφόρου του Καλλίστου, ο πρώτος που όρισε η ευλογία του μύρου να τελείται πανηγυρικά με ειδική τελετή και μεγαλοπρέπεια, είναι ο Πέτρος ο Κναφεύς.

Kάθε πότε καθιερώθηκε να τελείται η ευλογία του Μύρου;
Σύμφωνα με την κοπτική παράδοση η οποία αποδίδεται στον Θεόφιλο Αλεξανδρείας καθορίζεται ως ημέρα καθαγιασμού του μύρου η ημέρα της Μεγάλης Παρασκευής. Αργότερα, όπως φαίνεται από τον 7ο αι. καθιερώθηκε σε Ανατολή και Δύση ως ημέρα καθαγιασμού του Μύρου η Μεγάλη Πέμπτη. Αυτή η ημέρα καθαγιασμού του Μύρου ισχύει μέχρι σήμερα και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Κάποιοι πιστοί ζητούν από τους ιερείς άγιον μύρον για φυλακτό. Τι συμβαίνει στην περίπτωση αυτή;
Είναι αλήθεια ότι όσο ο άνθρωπος απομακρύνεται από το Θεό και την Εκκλησία, τόσο επιζητά να βρει υποκατάστατα, για να ικανοποιήσει τη διψασμένη του ψυχή και να καταπραΰνει την πείνα του με τα ξυλοκέρατα της αμαρτίας. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με όλους εκείνους που μπλέκουν με μάγους, ή μέντιουμ, ή ακόμα με κύκλους “φωτισμένων” που συμβουλεύουν τους ανθρώπους να αποκτήσουν φυλακτά με διάφορα επιτηδεύματα, π.χ. πόδι νυκτερίδας, χάνδρες θαλασσιές, σκόρδα και άλλα.
Εδώ εντάσσεται και η κατοχή φυλαχτού με άγιον μύρον. Άλλωστε αυτοί που συμβουλεύουν τέτοιου είδους φυλακτά, βρίσκονται πολύ μακριά από τη πνευματική ζωή της Εκκλησίας. Και όντας αυτοί απομακρυσμένοι και άγευστοι από την αληθινή ζωή της Εκκλησίας, προσπαθούν να παραπλανήσουν κι εκείνους που από αμέλεια και ραθυμία παρέκλιναν από το δρόμο του Θεού. Κι ενώ βαθύτατα οι ψυχές τους λαχταρούν συμμόρφωση προς το θέλημα του Θεού εμφανίζονται αυτοί οι πλάνοι και γόητες,-συνεργοί κατά πάντα του χαιρέκακου διαβόλου-και δίδουν, για να παραπλανήσουν, δήθεν αγιαστικές συμβουλές και υποδείξεις, ως είναι η κατοχή φυλακτού με άγιον μύρον σ’όλους εκείνους που αναζητούν την αλήθεια και την ανάπαυση μακρυά από την Εκκλησία.
Το άγιον μύρον όμως φυλάσσεται μόνο στο σκευοφυλάκιο του κάθε Ιερού Ναού. Η χρήση του γίνεται μόνο για χρίσεις κατά τα βαπτίσματα. Το δε “Mυροδοχείον” μεταφέρεται μόνο από ιερέα. Σε καμιά άλλη περίπτωση δε χρησιμοποιείται το άγιο μύρο. Μόνο ο επίσκοπος το χρησιμοποιεί κατά τον εγκαινιασμό Ναού για την καθιέρωση δηλ. ιερού θυσιαστηρίου. Οποιαδήποτε άλλη χρήση απαγορεύεται από την αγία μας Εκκλησία.

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC