Αρχική > News > Tα ιερά Μνημόσυνα

Tα ιερά Μνημόσυνα

Οδηγός για την πνευματική ζωή

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟΝ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΟΣ

Τα Μνημόσυνα έπονται της κοιμήσεως προσφιλών μας προσώπων. Και είναι αλήθεια ότι πολλοί από τους πιστούς μας δεν γνωρίζουν πόσο μεγάλη ωφέλεια αποκομίζουν οι κεκοιμημένοι μας από αυτά. Τα μνημόσυνα δεν είναι κάτι το συγκεκριμένο, αλλά μια σειρά διαφόρων εκδηλώσεων αγάπης και φροντίδος των ζώντων για τους κεκοιμημένους. Αυτές οι εκδηλώσεις ξεκινούν με τα γνωστά Κόλλυβα (βρασμένο σιτάρι), τα Τρισάγια, τις Ελεημοσύνες, τις Θείες Λειτουργίες και τις Μνημονεύσεις των ονομάτων τους κατά την Πρόθεση. Κατακλείονται δε με τις προσωπικές μας προσευχές που είναι πολύ σημαντικές. Ως εκ τούτου, επειδή τα μνημόσυνα αυτά καθ' εαυτά είναι ωφέλιμα, σύμφωνα πάντοτε με την διδασκαλία των Άγιων Πατέρων μας, για το λόγο αυτό τα αποκαλούμε Ιερά για να τα διακρίνουμε από κάθε είδους κοσμικά μνημόσυνα που δεν έχουν κανένα πνευματικό, προσευχητικό στοιχείο.
Μνημόσυνα τελούνταν κατά την αρχαιότητα από τους αρχαίους προγόνους μας. Ήδη όμως κατά την εποχή των Αποστόλων έχουμε μια συγκεκριμένη μορφή μνημοσυνών. Το βιβλίο των Αποστολικών Διαταγών κάνει μια διάκριση, (χρονική σε ό,τι άφορα την τέλεση τους) των μνημοσυνών (Αποστολικές Διαταγές, Βιβλίον Η', κεφ. 43, ΒΕΠΕΣ, τ. 2, σ. 169 & ΕΠΕ, τ. 1, σ. 466-469). Την παράδοση των μνημοσύνων την παραλάβαμε από τον άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη ο όποιος αναφέρει ότι πρέπει να τελούμε μνημόσυνα, ελεημοσύνες και Θ. Λειτουργίες για τους κεκοιμημένους, διότι αυτά παρέχουν άνεση και μεγάλη ωφέλεια. Έτσι η Αποστολική Παράδοση ορίζει τα έξης μνημόσυνα: «Τρίτα», «Ενατα», «Τεσσαρακοστά», «Ενιαύσια». Οι Αποστολικές Διαταγές ορίζουν: «Έπιτελείσθω δε τρίτα των κεκοψημένων εν ψαλμοίς και αναγνώσεσι και προσευχαίς (δηλ. με Θεία Λειτουργία) δια των τριών ήμερων εγερθέντα, και έννατα εις υπόμνησιν των περιόντων και των κεκοιμημένων και τεσσαράκοντα κατά τον παλαιόν τύπον».

Είναι επίσης πολύ σημαντικό να κατανοηθεί ότι από τα Αποστολικά χρόνια μνημόσυνο χωρίς Θεία Λειτουργία δεν νοούνταν. Αυτό ήταν κανόνας και για όλα τα Ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας μας όπως βάπτιση, γάμος, χρίσμα κ.τ.λ. Σήμερα κατά την λειτουργική μας τάξη μόνον το μυστήριον της Χειροτονίας και τα Μνημόσυνα παρέμειναν πλήρως συνδεδεμένα με την Θεία Λειτουργία.
Μαρτυρίες περί τελέσεως Θείας Λειτουργίας υπέρ αναπαύσεως κεκοιμημένων έχουμε τις ακόλουθες:
1) Ο Ιερός Αυγουστίνος αναφέρει περί της Θείας Λειτουργίας που ετελείτο κατά το έθος, για την ανάπαυση της κεκοιμημένης μητρός του, λίγο μετά την κοίμηση της (Αυγουστίνος, Confessiones IX, 12).
2) Ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων αναφέρει για τις μνημονεύσεις της Εκκλησίας κατά την Θ. Λειτουργία των κεκοιμημένων οι όποιες όλες μαζί προσφέρουν «μεγίστην όνησιν» στις ψυχές των προσφιλών μας προσώπων «υπέρ ων η δέησης προσφέρεται της αγίας και φρικωδέστατης προκειμένης θυσίας», (Κυρίλλου Ιεροσολύμων, Μυσταγωγικοί Κατηχήσεις, Ε', 9, P.G. 33,1117Α).
3) Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θεωρεί αποστολική νομοθεσία «το επί των φρικτών μυστηρίων μνήμην ποιείσθε των απελθόντων», αυτό που γίνεται δηλαδή κατά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας η όποια προσφέρει πλουσιοπάροχα «πολύ κέρδος» και «πολλήν ωφέλειαν στις ψυχές των κεκοιμημένων» (Ίω. Χρυσόστομος, Λόγος Γ', Προς Φιλιππησίους, 4, ΕΠΕ, τ. 21, σ. 388-417 καί Λόγος Γ', Προς Εφεσίους, ΕΠΕ, τ. 20, 464-493).

Εκ των ως άνω πηγών και εκ πολλών άλλων που δεν αναφέρουμε εδώ αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να νοηθεί μνημόσυνο αποσυνδεδεμένο από το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Και τούτο διότι η σύνδεση της Θείας Λειτουργίας μετά του Μνημόσύνου δηλώνει τον εκκλησιαστικό δεσμό και την ένωση της επί γης στρατευόμενης μετά της εν ουρανοίς θριαμβευούσης Εκκλησίας, δηλαδή των ζώντων μετά των κεκοιμημένων στο κοινό ποτήριο της ζωής. Κατά τη συστολή δε των Τιμίων Δώρων στο Άγιο Ποτήριο ο λειτουργός λέγει: «Απόπλυνον Κύριε τα αμαρτήματα των ενθάδε μνημονευθέντων δούλων σου (ένν. τις μνημονευθείσες ψυχές που έχουν τη μορφή μαργαριτών πάνω στο Άγιο Δισκάριο), πρεσβείαις της Υπεραγίας ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας». Αυτό φανερώνει τη σπουδαιότητα της μνημονεύσεως των ονομάτων κατά την ακολουθία της Προθέσεως και τον πόθο εκπληρώσεως του αιτήματος της χριστιανικής συνάξεως για τη συγχώρεση των αμαρτωλών, ζώντων και κεκοιμημένων, όταν ενώνονται με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού.
H αποσύνδεση του μνημόσυνου από την Θεία Λειτουργία συνιστά παράβαση του εκκλησιαστικού λειτουργικού κανόνος και της Ιεράς ημών Παραδόσεως που θέλει τα μνημόσυνα συνδεδεμένα πάντα με την Θεία Λειτουργία. Επίσης και το νέο φαινόμενο των ημερών μας να τελούνται, κατά την ίδια ημέρα στον ίδιο Ιερό Ναό, ξεχωριστά τα μνημόσυνα θεωρείται απαράδεκτο. Η αποσύνδεση των μυστηρίων και ακολουθιών από την ιερά σύναξη των πιστών, φανερώνει ένα και μόνο πράγμα, ότι ο ατομισμός και το ίδιον θέλημα επικρατεί και στα της Εκκλησίας.

Πληροφορούμενοι ότι εις την Ιεράν Ημών Μητρόπολιν τινές των κληρικών τελούν μνημόσυνα εις τα σπίτια των πιστών, αυτό φανερώνει την πλήρη παρέκκλιση από την Ιεράν και αμώμητον ημών Παράδοσιν καθώς και από την Ορθόδοξον Εκκλησιολογίαν, πράξις που τυγχάνει μεγάλο αμάρτημα και βαρύνει την ιερατικήν συνείδησιν. Η νεοφανής αυτή συνήθεια ζημιώνει διπλώς την αγία μας Εκκλησία, πνευματικώς και υλικώς. Πνευματικώς γιατί οι πιστοί μας πρέπει να διδάσκονται από τους ποιμένας των την αλήθειαν άμα δε και την ακρίβειαν των τελουμένων εν τη λατρεία της Εκκλησίας μας. Υλικώς δε διότι οι πιστοί αποξενούμενοι από την παρουσία τους στο ναό δεν θα μάθουν να προσφέρουν έστω και το ελάχιστον της προσφοράς τους αγοράζοντας ένα κερί διά την συντήρησιν και διά τον εξωραϊσμόν του. Επιπροσθέτως η πράξις αυτών των κληρικών τυγχάνει και πολύ πονηρά παρακινούμενη από ποταπά κριτήρια.

Δι' όλα τα θεολογικώς προαναφερθέντα και εν τη Ιερά Παραδόσει μας τεκμηριωμένα από τούδε και έξης απαγορεύεται οποιαδήποτε τέλεσις Μνημόσυνου εις οικίαν και άνευ τελέσεως της Θείας Λειτουρνίας. Όλα δε τα μνημόσυνα δηλ, τριήμερα, εννιαήμερα, τεσσαρακοστά, τρίμηνα, εξάμηνα, εννιάμηνα και ετήσια θα τελούνται συναπτά μετά της θείας Λειτουρνίας. Άπαντες οι ιερείς της Ίερας Ημών Μητροπόλεως στηριζόμενοι εις την Ιεράν ημών Παράδοσιν από τούδε θα ενημερώνετε τους πιστούς, ήδη από την ήμερα της κηδείας, δια τα περί των μνημοσυνών οριζόμενα και τελούμενα και ουδεμία παρεκκλησιών θα επιδέχεσθε απ' αυτών. Οι πιστοί οφείλουν προκειμένου να τελέσουν ένα από τα προαναφερθέντα μνημόσυνα από μέρες πριν να ειδοποιούν τον ιερέα τους προκειμένου να προσκαλείται εγκαίρως ο ιεροψάλτης, να προετοιμάζεται καταλλήλως ο ναός, όπως επίσης να προσφέρονται εκ μέρους της οικογενείας της τελούσης μνημόσυνον απαραιτήτως τα κάτωθι: α) πρόσφορο ζυμωτόν περιτυλιγμένον σε λευκή πετσέτα, β) νάμα πάντοτε χρώματος ερυθρού και ουχί ξανθού, γ) τέσσερεις μελισσοκερένιες λαμπάδες (2 για την Αγία Τράπεζα, 1 για την Ιερά Πρόθεση και 1 για το τραπέζι του μνημοσύνου), δ) έλαιον αγνόν, ε) καρβουνάκια και στ) θυμίαμα. Το προσφερθέν κόλλυβον να είναι όπως η Παράδοσις ορίζει και ουδέν άλλο είδος, όπως κουλουράκια, κ.ά. Ακόμη και εις το Τρισάγιον που διαβάζεται είτε εντός του ναού είτε επί του τάφου στο κοιμητήριον προσφέρεται πάντοτε μόνον κόλλυβον ή πρόσφορον ή τίποτα.

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC