Αρχική > News > Μετάνοια και ταπείνωση

Μετάνοια και ταπείνωση

Η άσκηση δεν είναι τεχνική. Αυτό φαίνεται και από τη σύγκριση νοεράς προσευχής και διαλογισμού. Δεν είναι κάτι με το οποίο μπορούμε να εκβιάσουμε την ελευθερία του Θεού. Η άσκηση στην Ορθόδοξο παράδοση δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι μέσον. Η επιδίωξή μας με την άσκηση είναι να νεκρώσουμε τα πάθη, όχι να βλάψουμε το σώμα. «Εμείς δεν διδαχθήκαμε να είμαστε σωματοκτόνοι, αλλά παθοκτόνοι» λέγει ο αββάς Ποιμήν στο «Γεροντικόν».

Επειδή η άσκηση δεν είναι αυτοσκοπός, όπως τονίσαμε ενωρίτερα, γι’ αυτό και ο Ορθόδοξος δεν επιδιώκει να δει φώτα ή οράματα, να έχει «εμπειρίες» ή να κάνει θαύματα. Όπου και όποτε παρουσιάζεται τυχόν μία «οραματολαγνεία» ή μια «θαυματολαγνεία», θα πρέπει να ξέρουμε ότι είναι παρεκτροπές από το Ορθόδοξο φρόνημα και ήθος. Ο Ορθόδοξος αρνείται τις «εμπειρίες» που ο διάβολος είναι έτοιμος να τις προσφέρει «εδώ και τώρα» και χωρίς να του ζητηθούν, πολύ περισσότερο βέβαια όταν του ζητηθούν. Χάσμα μέγα υπάρχει μεταξύ ενός αληθινού προφήτου, ενός Αγίου της Ορθοδοξίας δηλαδή, και ενός αποκρυφιστού μάγου, φακίρη, θαυματοποιού, μέντιουμ. Ανοίγοντας μια μικρή παρένθεση παραθέτω συνοπτικώς τα βασικά σημεία διαφοροποιήσεως.
Ο προφήτης, ο Άγιος, δεν είναι αυτόκλητος αλλά Θεόκλητος. Ο αληθινός προφήτης έχει συναίσθηση τής μηδαμινότητάς του, ενώ ο μάγος-θαυματοποιός είναι γεμάτος έπαρση δαιμονική. Ο αληθινός προφήτης δεν ανοίγει «επιχείρηση παροχής υπηρεσιών», ούτε προσκαλείται από τους ανθρώπους -πορεύεται εκείνος προς αυτούς. Ο αληθινός προφητικός λόγος είναι συνήθως ανεπιθύμητος από εκείνους στους οποίους απευθύνεται και τους προκαλεί, δεν τους κολακεύει. Το περιεχόμενο του μηνύματος του αληθινού προφήτου δεν είναι νέο αλλά παλαιό που έχει λησμονηθεί.

Και για να επανέλθουμε στο θέμα των δραμάτων και «εμπειριών» κλείνοντας την παρένθεση, μπορούμε να προσθέσουμε ότι: Η Χάρις του Θεού βέβαια μπορεί να επισκέπτεται τους κεκαθαρμένους και άξιους, όπως και όποτε αυτή κρίνει ωφέλιμο για τους ίδιους ή για την οικοδομή του Σώματος του Χριστού, δηλαδή της Εκκλησίας -αυτές οι εμπειρίες όμως ούτε εκβιάζονται ούτε αυτοσκοπός είναι. Μετάνοια να ζητούμε συμβουλεύουν οι Άγιοι, η οποία και αυτή είναι δώρον Θεού, και η οποία κατά τον Άγιο Ισαάκ τον Σύρο είναι υψηλοτέρα πασών των αρετών, «...ότι ουδέ τελειωθήναι δύναται το έργον αύτης πώποτε• προσήκει γαρ αύτη πάσιν, αμαρτωλοίς και δικαίοις, πάντοτε, τοις βουλομένοις σωτηρίας τυχείν». Μετάνοια λοιπόν να ζητούμε και όχι να κάνουμε θαύματα, πράγμα που μπορεί, αν δεν έχουμε ταπείνωση, να μας βλάψει ή ακόμη και να μας καταστρέψει. Ο τρόπος με τον οποίον οι Άγιοι παραιτούνται από τον πειρασμό της επιθυμίας για «εμπειρίες» είναι το ταπεινό φρόνημα. Στον βίο του μακαριστού Γέροντος Παϊσίου του Αγιορείτου αναφέρεται το έξης περιστατικό: Ένα βράδυ καθώς αγρυπνούσε προσευχόμενος, του φάνηκε ότι θα άνοιγε το ταβάνι της καλύβης του και θα εμφανιζόταν ο Χριστός για να τον ευλογήσει. «Θεέ μου ποιος είμαι εγώ για να αξιωθώ να σε δω;» ήταν ο ταπεινός λογισμός που αμέσως έκανε, και αστραπιαία το όραμα, που ετοίμαζε να του δείξει ο διάβολος, εξαφανίσθηκε.
Κριτήριο για τη γνησιότητα της Ορθοδόξου ασκήσεως είναι το να γίνεται με φιλότιμο (έννοια που ιδιαίτερα ετόνιζε ο μακαριστός Γέρων Παΐσιος) και αγάπη, με ταπείνωση και διάκριση και χωρίς βέβαια να ακολουθούμε το δικό μας θέλημα. Να γίνεται δηλαδή με υπακοή και μάλιστα «χαρούμενη υπακοή», για να θυμηθούμε και έναν άλλο μεγάλο σύγχρονό μας Άγιο Γέροντα που εκοιμήθη, τον πατέρα Πορφύριο.
Μπορεί κάνεις ίσως εύκολα να κάνει πεντακόσιες μετάνοιες ακολουθώντας το θέλημά του, τη γνώμη του, την κρίση του, έχοντας εμπιστοσύνη στον εαυτό του. Το να κάνει όμως εκατό με υπακοή είναι πιο δύσκολο, επειδή στην περίπτωση αυτή είναι ο πονηρός που εμποδίζει και πολεμά, ενώ στην πρώτη περίπτωση ενδυναμώνει και ενισχύει. Η διαφορά μεταξύ Ορθοδόξου ασκήσεως από τη μία πλευρά και δαιμονικής «ασκήσεως» από την άλλη, φαίνεται στη διήγηση του «Γεροντικού» τη σχετική με τον αββά Μακάριο τον Αιγύπτιο. Ας την ακούσουμε: «Ενώ ο αββάς Μακάριος πήγαινε κάποτε από το έλος στο κελλί του, φορτωμένος φοινικοβλαστούς, τον συνάντησε ο διάβολος στον δρόμο, με δρεπάνι. Και καθώς θέλησε να τον χτυπήσει, δεν μπόρεσε. Και του λέγει: «Πολλή αντίσταση βρίσκω σε σένα, Μακάριε, μη μπορώντας να σου κάμω κακό. Και όμως, ό,τι κάνεις το κάνω και εγώ. Συ νηστεύεις; Και εγώ δεν τρώγω καθόλου. Αγρυπνείς; Και εγώ δεν κοιμάμαι καθόλου. Ένα μονάχα έχεις και με νικάς». Τον ρωτά ο αββάς Μακάριος «Ποιο είναι αυτό;» Και εκείνος αποκρίνεται∙ «Η ταπείνωσή σου. Αυτή με εξουδετερώνει».

Από όσα ανεφέρθησαν μέχρι στιγμής, έγινε πιστεύω φανερό ότι η Ορθόδοξος άσκηση και ειδικότερα η προσευχή, δεν έχει στην ουσία καμμία ομοιότητα και συγγένεια με τη γιόγκα και τον διαλογισμό που καλλιεργούν οι ανατολικές θρησκείες και οι ομάδες της λεγομένης «Νέας Εποχής του Υδροχόου». Όσοι λένε το αντίθετο, ή πλανούν τους ανθρώπους καλλιεργώντας τη νεοεποχίτικη σύγχυση των αιρέσεων, ή πέφτουν θύματα αυτής της συγχύσεως. Ο μόνος ασφαλής τρόπος για να μην πέσει κάποιος θύμα των αιρέσεων, είναι να ανήκει συνειδητά και οργανικά στην Ορθόδοξο Εκκλησία, η οποία είναι η μοναδική κιβωτός της σωτηρίας για τον άνθρωπο, καθώς διετήρησε ανόθευτο το Ευαγγέλιο και την παράδοση που μας εκληροδότησε το Άγιο Πνεύμα διά των Αγίων Αποστόλων και των διαδόχων τους. Τότε μόνον σκεπάζεται από τη θεία Χάρη, φωτίζεται από το Άγιο Πνεύμα και καθοδηγείται με ασφάλεια προς τη σωτηρία.

Του Μοναχού Αρσενίου Βλιαγκόφτη
Σύγχρονες Αιρέσεις, εκδ. Παρακαταθήκη
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΡΩΜΝΙΟΣ, Τεύχος 4, Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2011

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC