Αρχική > News > Η πιο αντάξια του ανθρώπου μάχη-Στο άνοιγμα του Τριωδίου

Η πιο αντάξια του ανθρώπου μάχη-Στο άνοιγμα του Τριωδίου

Στις τελευταίες λέξεις της Παραβολής του Τελώνου και Φαρισαίου φανερώνει ό Κύριος την ισόβια μάχη πού έχει να δώσει κάθε άνθρωπος. «Πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται, ό δέ ταπεινών εαυτόν ύψωθήσεται». 'Ισόβια μάχη για την κατάκτηση της «υψίστης φιλοσοφίας», για την επιστροφή του ανθρώπου σ'αύτό πού αληθινά αξίζει, για την «προς την οικείαν άξίαν έπάνοδον». Στις γραμμές πού ακολουθούν προσκαλέσαμε, σαν σε συμπόσιο πνευματικό, να μάς μιλήσουν πατέρες, ασκητές, λόγιοι και υμνητές της, να γίνουν άλλη μια φορά δάσκα λοί καί όδηγοί μας στή μάχη πού δίνουμε μίά ζωή γίά τήν Ταπείνωση. Πρώτος ό όσιος Ιωάννης ό Σιναίτης στήν περίφημη Κλίμακα καί στόν 25ο λόγο του «περί Ταπεινοφροσύνης» παρουσίάζεί στήν άρχή συνοπτίκά τά συμπεράσματα συνεδρίου, πού ερεύνησε καί συζήτησε τή σημασία της εξωτερίκης επίγραφης θησαυρού με τις λέξεις: «H ΑΓΙΑ ΤΑΠΕΙΝΩΣΙΣ».

«Άρχισε λοιπόν το συνέδριο», γράφει, «συγκεντρωθήκαμε και συζητήσαμε και ερευνήσαμε εξεταστικά την σημασία της σπουδαίας αυτής επιγραφής. Ένας έλεγε ότι ταπεινοφροσύνη είναι το να λησμονείς αμέσως τα κατορθώματά σου. Άλλος το να θεωρείς τον εαυτόν σου πιο τελευταίο και πιο αμαρτωλό από όλους. Άλλος, το να γνωρίσεις καλά με το νου σου την ιδική σου αδυναμία και ασθένεια. Άλλος το να προλαμβάνεις φιλονικίες, να διαλύεις πρώτος την οργή. Άλλος, το να γνωρίζεις καλά την Χάρι και την ευσπλαχνία του Θεού. Και ένας πάλι, το να αισθάνεσαι ψυχική συντριβή και να απαρνείσαι το ιδικό σου θέλημα. Και εγώ», συνεχίζει, «αφού τα άκουσα όλα αυτά, και αφού τα εξέτασα μόνος... και αφού εμάζευσα όπως ό σκύλος τα ψίχουλα πού έπεσαν από το τραπέζιτων γνωστικών εκείνων και μακαρίων Πατέρων, κατέληξα στον έξης ορισμό: 'H Ταπεινοφροσύνη είναι ανώνυμη χάρις της ψυχής, η όποια μπορεί να ονομασθεί μόνο από όσους την δοκίμασαν εκ πείρας... και τελικά μία μόνη υπάρχει αρετή, ή ταπείνωσις, πού δεν μπορούν να την μιμηθούν οι δαίμονες».

Δεύτερος ό Αββάς Δωρόθεος στο λόγο του «περίταπεινοφροσύνης» γράφει ότι «υπάρχουν δύο υπερηφάνειες, όπως υπάρχουν και δύο ταπεινώσεις. Ή πρώτη υπερηφάνεια είναι όταν εξουθενώνει κανείς τον αδελφό του, όταν τον εξευτελίζει σαν να μη είναι τίποτε και παρουσιάζει τον εαυτό του υψηλότερα από αυτόν. Ό τέτοιος άνθρωπος, εάν δεν ανανήψει και σοβαρεύσει γρήγορα, λίγο έρχεται και στην δευτέρα υπερηφάνεια, ώστε να υπερηφανεύεται και απέναντι του ιδίου του Θεού και τα κατορθώματά του να τα αποδίδει στον εαυτό του και όχι στο Θεό.

'Αλλά υπάρχουν και δύο ταπεινώσεις. Ή πρώτη ταπείνωσης είναι να θεωρεί τον αδελφό του συνετότερο από τον εαυτό του και σε όλα υπεροχότερο από τον εαυτό του. Ή δε δευτέρα ταπείνωσης είναι να αποδίδει κανείς στο Θεό τα κατορθώματα. Αυτή είναι η τελεία ταπείνωσης των αγίων». Τρίτος ό λογιώτατος ιεροδιάκονος Μακάριος Καλογεράς, πρώτος Σχολάρχης της Πατμιάδος Σχολής στο λόγο του «πάς ό ύψών εαυτόν ταπεινωθήσεται», γράφει: «'Αλλ' ας ίδούμεν ποία είναι η προίκα αυτής της ύπερηφανείας, με την οποίαν την προίκισαν ό πατέρας της ό διάβολος. Το πρώτον προτέρημα όπου έχει αυτή η υπερηφάνεια είναι η αθεΐα... ακόλουθα να είναι ό υπερήφανος υστερημένος και πάσης αρετής... Δευτέρα προίκα, και ωσάν ένα έγκόλπιον, έδωσαν ό διάβολος εις την θυγατέρα του, την υπερηφανειών, το να είναι βυζάστρια και μήτηρ πάσης κακίας. Τρίτη προίκα έχει η υπερηφάνεια παρμένη από τον πατέρα της την άγνοιαν και κάμνουν οι άνθρωποι παρόμοια με τον Ξέρξην, ό όποιος ευρίσκοντας εις την έρημον μίαν πλάτανον εύμορφον, έστόλιζε τούς κλάδους της με διαμάντια και με μαργαριτάρια, και με άλλα χρυσοΰφαντα ρούχα διά έναν ίσκιον όπου του έκαμε... Τετάρτην προίκα έδωσεν της ύπερηφανείας ό διάβολος μίαν ζυγήν σκουλαρίκία ...και είναι οι υπερήφανοι απέξω στολισμένοι και κορδωμένοι, κούφιοι... γεμάτοι από καπνόν και άνεμον της ύπερηφανείας. Πέμπτη προίκα έδωσε ό διάβολος εις την θυγατέρα του, την ύπερηφάνείαν, να είναι φθορεύς της ειρήνης, και διά τούτο όπου χωρέσει αυτό το πάθος διασκορπίζει τον σύνδεσμον της αγάπης...».

Τέταρτος ό Άγιος Νικόδημος ό Αγιορείτης στα «Πνευματικά Γυμνάσματα» γράφει ότι «η ύπερηφανεία είναι μία άτακτος επιθυμία της ίδιας υπεροχής, διά μέσου της οποίας ό άνθρωπος μετρά και στο¬χάζεται τον εαυτόν του, περισσότερον από εκείνο όπου είναι τη αλήθεια και θέλει να τον μετρούν και οι άλλοι ως τοιούτον. Διά τούτο ένας υπερήφανος δεν κάμνει λογαριασμών δι' άλλον, πάρεξ διά λόγου του... Πρέπει λοιπόν να καταλάβεις καλά αυτήν την αλήθειαν, ότι η χάρις όπου δίδεταί εις τούς χριστιανούς έκ Θεού είναι μία χάρις ταπεινώσεως. "Όλα αποβλέπουν εις το να ταπεινώνουν τον ανθρώπων. Να ταπεινώνουν τον νουν του διά να δίδουν τόπον εις την πίστιν, να ταπεινώνουν την θέλησίν του διά να δίδουν τόπον εις την θείαν αγάπην...».

Στο δε λόγο του περί της ιατρείας της ύπερηφανείας για να γεννηθεί η ταπεινοφροσύνη γράφει:

«Αλ' επειδή και η μεγαλυτέρα ύπερηφάνεια από όλας τας άλλας είναι το να πιστεύσωμεν, πώς ημπορούμεν να ίατρεύσωμεν την ιδίαν ύπερηφάνείαν με τας ίδίκάς μας δυνάμεις διά τούτο η πρώτη ιατρεία είναι... να παρακαλέσαμε ταπεινά ομού με τον προφήτην Δαβίδ λέγοντες• "μή έλθέτω μοι πούς ύπερηφανείας". Μη παραχωρήσεις, Κύριε, να βάλη το ποδάρα της η κατηραμένη υπερηφάνεια εις την ψυχήν μου. Λέγεται δε ότι η υπερηφάνεια έχει ένα ποδάρι μόνον για τρεις λόγους: Πρώτον διότι είναι ώσάν ένα τέρας και μονοπόδαρον ζώον, δεύτερον διότι ό ύπερήφανος εις ένα μόνον ελπίζει, εις τον εαυτόν του και άκουμβίζει όλος επάνω εις του λόγου του και τρίτον διότι, ως κακά θεμελιωμένη, πίπτει εύκολα».

Τελευταίος στο πνευματικό μας συμπόσιο θα πάρει το λόγο ό Μέγας Βασίλειος, πού στον επίλογο του λόγου του «περί ταπεινοφροσύνης» μάς δίδει την ακόλουθη σπουδαία συμβουλή: Μη λοιπόν αδικείς τον εαυτό σου θέλοντας να φαίνεσαι σε ανθρώπους. 'Επειδή μέγας θεατής είναι ό Θεός. Φιλοδόξησε να σε βλέπει ό Θεός πού αποδίδει λαμπρό μισθό. 'Αλλά αξιώθηκες προεδρίας και σε περιποιούνται οι άνθρωποι και σε δοξάζουν; Γίνε 'ίσος με τούς υφισταμένους σου. Γιατί αυτόν πού θέλει να είναι πρώτος ό Κύριος παρότρυνε να είναι δούλος όλων. Τελικά δε θα έλεγα να καταδιώκεις την ταπεινοφροσύνην ως εραστής της... Έτσι θα σε ομολογήσει ό Χριστός ως δικό του μαθητή ενώπιων των αγγέλων και θα σε δοξάσει αν γίνεις μιμητής της δίκης του ταπεινοφροσύνης...

Και τώρα απομένει σε μάς τούς μελετητές και θαυμαστές των λόγων του πνευματικού αυτού συμποσίου να ζητήσουμε ταπεινά από τον Κύριο επίγνωση και δύναμη και χάρη.

Να αναδείξει τον καθένα μας νικητή στην πιο αντάξια του ανθρώπου μάχη. γ. Περιοδικό προς τη Νίκη, ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2002

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC