Αρχική > News > Ειρηνικός Ωκεανός στο βάθος της καρδιάς

Ειρηνικός Ωκεανός στο βάθος της καρδιάς

Στα αποκαλυπτικά χρόνια που ζούμε μέγα μέρος των ορθοδόξων χριστιανών παρασυρμένο, άνευ της παραμικρής αντιστάσεως, από το δυτικό όνειρο της ευζωίας λησμόνησε τον σκοπό της παρουσίας του επί της γης. Οι τρομακτικές οικονομικές εξελίξεις, οι συνακόλουθες κοινωνικές ανακατατάξεις, οι μεσαιωνικές εργασιακές ανατροπές οδηγούν τους ανθρώπους σε ακραίες καταστάσεις. Οι λόγοι και οι προφητείες αγίων της Εκκλησίας μας και συγχρόνων ηγιασμένων γεροντάδων για την παρούσα ζοφερή κατάσταση βρίσκονται στην επικαιρότητα. Όμως ο λυτρωτικός λόγος έρχεται από τα βάθη των αιώνων της καθ' ημάς Ανατολής και είναι πάντοτε επίκαιρος. «Χριστός και ψυχή σας χρειάζονται». Αυτήν την ρήση, το βίωμα και την εμπειρία του Νέου Φωτιστού του Γένους μας, του Πατροκοσμά, αν βάλουμε στον νου και την καρδιά μας θα αντιληφθούμε τι είχαμε, τι χάσαμε αλλά και τι μας πρέπει.

Τώρα, λοιπόν, που εισοδεύουμε στην Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή μας δίνεται η μεγάλη ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε την ζωή μας, να ανασυντάξουμε τις δυνάμεις μας και να εκκινήσουμε και πάλι στον δύσκολο μα σωτήριο δρόμο που οδηγεί στην Βασιλεία του Θεού της όποιας ουκ έσται τέλος. Στην ταραχή των παθών μας η Εκκλησία έρχεται να μας προσφέρει την ειρήνη του Χριστού, την πάντα νουν υπερέχουσα. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι περίοδος μετανοίας και επιστροφής στο αρχαίο κάλλος. Είναι διέξοδος από το αδιέξοδο της αμαρτίας και του θανάτου. Είναι πόλεμος οδυνηρός εναντίον του κοσμοκράτορος του αιώνος τούτου. Είναι μυστικό μονοπάτι που οδηγεί στο βάθος της καρδιάς μας, όπου γίνεται και η συνάντηση μας με τον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό, τον μοναδικό Σωτήρα του κόσμου. Εκεί βρίσκεται το πραγματικό πεδίο της μάχης του χριστιανού εναντίον του διαβόλου, των παθών και της αμαρτίας. Εκεί, μετά από επίπονο αγώνα, μας προσφέρεται η Χάρις του Θεού, η σωτήριος.

Ο πολύτιμος πλούτος της Ορθόδοξης ησυχαστικής παράδοσης περιφρονήθηκε από την εκκοσμικευμένη εποχή μας και θεωρήθηκε ανεδαφικός. Το παρά φύσιν θεωρήθηκε φυσικό, το κατά φύσιν υπερφυσικό και το υπέρ φύσιν παραμύθια του παλιού καιρού. Οι εμπειρίες των Αγίων Πατέρων της Εκκλησίας μας χλευάσθηκαν από ορισμένους και προβάλλεται πλέον υπ' αυτών μια Ορθοδοξία χωρίς σταυρό, χωρίς μαρτύριο, χωρίς άσκηση, χωρίς πόλεμο εναντίον των παθών και του διαβόλου. Όμως σήμερα, παρά ποτέ άλλοτε, καλούμαστε να ακολουθήσουμε τον περιφρονημένο, μα ζωηφόρο αυτό δρόμο της Ορθόδοξης ησυχαστικής παράδοσης, για να επανεύρουμε την περιπόθητη ειρήνη που προέρχεται από την παρουσία του Χριστού στην καρδιά μας.

Η συναίσθηση της αμαρτίας, λέγουν οι Άγιοι Πατέρες, είναι δώρο Θεού μεγαλύτερο και από την όραση αγγέλων και την ανάσταση των νεκρών. Ο όσιος Εφραίμ ο Σύρος λέγει στην πολύ γνωστή προσευχή του: «Δώρησαι μοι του οράν τα εμά πταίσματα». Από εκεί λοιπόν απάρχεται ο πνευματικός αγώνας, από την συναίσθηση της αμαρτωλότητος. Η συναίσθηση ότι η αμαρτία απομακρύνει την ψυχή του ανθρώπου από την ζωοποιό Χάρη του Παναγίου Πνεύματος και την νεκρώνει δημιουργεί την βίωση της αμαρτίας ως ασθένειας. «Από των πολλών μου αμαρτιών ασθενεί το σώμα ασθενεί μου και η ψυχή» ψάλλουμε στον Παρακλητικό Κανόνα προς την Υπεραγία Θεοτόκο. «Ίασαι την ψυχή μου ότι ήμαρτόν σοι» αναφωνεί ο Προφητάναξ Δαυίδ. Ίαση, λοιπόν, έχει ανάγκη η ψυχή του ανθρώπου. Και η Μεγάλη Τεσσαρακοστή το φάρμακο αυτό προσφέρει, το φάρμακο της μετανοίας. Λέγει ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος: «Μετάνοια σημαίνει ανανέωσις του Βαπτίσματος. Μετάνοια σημαίνει συμφωνία με τον Θεόν για νέα ζωή. Μετανοών σημαίνει αγοραστής της ταπεινώσεως. Μετάνοια σημαίνει αποκλεισμός κάθε σωματικής παρηγοριάς. Μετάνοια σημαίνει σκέψις αυτοκατακρίσεως, αμερημνησία για όλα τα άλλα και μέριμνα για την σωτηρία του εαυτού μας. Μετάνοια σημαίνει θυγατέρα της ελπίδος και αποκήρυξις της απελπισίας». Η μετάνοια που ουσιαστικά είναι ανανέωση του βαπτίσματος οδηγεί στην ειλικρινή εξομολόγηση. Ο πνευματικός αγώνας του μετανοούντος γίνεται πλέον εντατικός. Ο αγώνας αυτός δεν μπορεί να συγκριθεί με κανένα αγώνα, με καμία μάχη, με κανένα πόλεμο πάνω στον κόσμο αυτό, αφού είναι πόλεμος: «Προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις». Ο αγώνας αυτός είναι εσωτερικός, καρδιακός για την ακρίβεια. Μας λέγει χαρακτηριστικά ο μακαριστός γέροντας Σωφρόνιος του Έσσεξ: «Πεδίον του πνευματικού αγώνος δι’ έκαστον άνθρωπον προ παντός είναι η εαυτού καρδία. Και όστις αγαπά να εισέρχεται εις την καρδίαν του, κατανοεί τον λόγον του προφήτου Δαυίδ: Προσελεύσεται άνθρωπος και καρδία βαθεία. Η γνήσια εν Χριστώ ζωή ρέει εκεί, εν τη βαθεία καρδία κεκρυμμένη ουχί μόνον από τα ξένα βλέμματα, αλλά εν τω πληρώματι αυτής και από αυτόν τον ίδιον άνθρωπον». Οι Θεοφόροι Πατέρες της Εκκλησίας μας μιλώντας για την καρδιά δεν εννοούν μόνον το σαρκικό αλλά και το πνευματικό όργανο της καρδιάς, όπου γίνεται η συνάντηση Θεού και ανθρώπου. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστί» μας είπε ο Κύριος. Και ο Απόστολος Πέτρος μας προσκαλεί σε αγώνα πνευματικό λέγοντας: «Κύριον δε τον Θεόν αγιάσατε εν ταις καρδίαις υμών»(Α' Πέτρ. γ',4). Εδώ μπορούμε να αντιληφθούμε και την μεγίστη δωρεά του Μυστηρίου του Βαπτίσματος για την πνευματική προκοπή και σωτηρία του κάθε πιστού. «Το άγιο Βάπτισμα είναι γέννηση, στην οποία ο Χριστός γεννά και εμείς γεννιόμαστε. Και ως γνωστόν, εκείνος που γεννά δίνει την δική του ζωή σ' αυτόν που γεννιέται» μας λέγει ο όσιος Νικόλαος ο Καβάσιλας. Δηλαδή, με το Άγιο Βάπτισμα λαμβάνουμε την τέλεια Χάρη του Παναγίου Πνεύματος και ζούμε πλέον εν Χριστώ. Πριν την Βάπτιση ο διάβολος κατοικεί στην καρδιά του ανθρώπου και η Χάρη του Θεού εκτός αυτής. Μετά το Βάπτισμα η Χάρη του Θεού βρίσκεται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου και ο διάβολος εκτός αυτής. Ο διάβολος όμως δεν παύει ημέρας και νυκτός να προσπαθεί να εισέλθει και πάλι σε αυτήν. Με την ειλικρινή μετάνοια και τον εντατικό πνευματικό αγώνα αυτήν την τέλεια Χάρη που λάβαμε με το άγιο Βάπτισμα ενεργοποιούμε και πάλι για να καθαρίσουμε την καρδιά μας από τις πτώσεις, τους εμπαθείς λογισμούς, αλλά και να αποκρούσουμε τις συνεχείς διαβολικές επιθέσεις.

Λέγει ένας σύγχρονος αγωνιστής γέροντας: «Πρέπει να μάθετε, πως ανεβαίνει κάποιος από τον υπόνομο στην επιφάνεια της γης. Αυτή η ανάβαση λέγεται μετάνοια. Η αμαρτία δεν είναι μια απλή αστοχία που για την επιδιόρθωσή της αρκεί μια τυπική συγγνώμη. Είναι μια κίνηση αντίθετη προς τον Θεό, οπότε απαιτείται ολοκληρωτική μεταστροφή. Απαιτείται μετάνοια, αλλαγή πορείας στον νου, αποστροφή στο παρελθόν και επιστροφή στον Θεό. Η βάση του πνευματικού οικοδομήματος δεν είναι η ευχή, αλλά η μετάνοια και η καθαρή εξομολόγηση. Πρώτα βγαίνουμε από το βόθρο στην επιφάνεια της γης. Αυτή η κίνηση λέγεται μετάνοια. Μετά πλενόμαστε και ξεβρωμίζουμε. Αυτό γίνεται στο παντοδύναμο λουτρό της εξομολόγησης. Μετά ντυνόμαστε καινούργια ρούχα. Αυτό είναι η ένδυση τής Θείας Χάριτος. Μετά κάνουμε δίαιτα να αδυνατίσουμε, γιατί οι χοίροι από τις βρωμιές πάντα παχαίνουν. Αυτό είναι η άσκηση να μεταμορφώσουμε τα πάθη μας, για να μην ξαναπέσουμε στα ίδια, ο έλεγχος των λογισμών μας. Μετά αποκτούμε φτερά. Αυτό είναι ο σφοδρός πόθος, η ολοκληρωτική αγάπη στον Σωτήρα Χριστό. Μετά απογειωνόμαστε με την δύναμη της ευχής στα μυστηριώδη κάλλη του Παραδείσου. Την ευχή βέβαια μπορούμε να την λέμε όσο θέλουμε, μόλις μετανοήσουμε και εξομολογηθούμε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πετάξουμε κιόλας αμέσως. Οι αμετανόητοι και ανεξομολόγητοι δεν πρέπει να ασχολούνται με αυτήν την ιερά εργασία, γιατί αγριεύουν και δυναμώνουν τα πάθη τους.

Όταν με μία τεχνική, κατεβάσεις ηλιακό φως μέσα στην βρωμιά και στο σκοτάδι του υπονόμου, τότε θα αγριέψουν οι τυφλοπόντικες που ζουν εκεί μέσα και θα γίνουν επικίνδυνα επιθετικοί. Αυτοί δεν έχουν συνηθίσει το φως, έτσι και όποιος σε σκοτεινή και ακάθαρτη καρδιά κατεβάζει το φως του Χριστού με την ευχή αγριεύει τα πάθη του και μπορεί να τον πνίξουν», καταλήγει ο σοφός γέροντας.

Μετανοούντες, λοιπόν, από κοσμοπολίτες θα γίνουμε ερημοπολίτες και με την Χάρη του Θεού θα αναδειχθούμε ουρανοπολίτες. Η μετάνοια που οδηγεί σε ειλικρινή εξομολόγηση σε συνδυασμό με την άσκηση και την καλλιέργεια της προσευχής είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την μετοχή στο Ποτήριο της Ζωής, αφού σε διαφορετική περίπτωση «πυρ γάρ υπάρχει τους αναξίους φλέγον». Η μετοχή μας στην Θεία Ευχαριστία δεν είναι απροϋπόθετη ούτε γίνεται με τρόπο μαγικό. Σημαντικός είναι ο ρόλος της προσευχής στην κατά Χριστόν προκοπή του αγωνιζομένου χριστιανού. Λέγει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: «Του Θεού μη ενεργούντος εν ημίν, παν το παρ' ημίν γενόμενον αμαρτία έστι». Δηλαδή, όταν δεν ενεργεί η Χάρις του Θεού μέσα μας, ό,τι και να κάνουμε είναι αμαρτία, αφού μας κινούν τα πάθη μας. Η προσευχή λοιπόν πρέπει να γίνει η αναπνοή του νου και της καρδιάς μας. Μ' αυτόν τον τρόπο η προσευχή θα κινεί και τα έργα μας, ώστε να έχουν πνοή Θεού, να είναι δηλαδή θεοπρόβλητα και έτσι η ζωή μας θα επιβεβαιώνει τους λόγους μας που κι αυτοί θα πρέπει να είναι μετρημένοι. Όμως ας ακούσουμε τι λέγουν οι θεοφόροι Πατέρες της Εκκλησίας μας γι' αυτό το μεγάλο κεφάλαιο της προσευχής.

Διαβάζουμε στο Γεροντικό: «Η προσευχή του χριστιανού, λέγει κάποιος Γέροντας, πρέπει να γίνεται, πρώτον, με διάθεση ειρηνική, ύστερα με ησυχία και κοσμιότητα. Όταν προσεύχεται μαζί με άλλους στην Εκκλησία, πρέπει ν' αποφεύγει τις εξωτερικεύσεις της ευλάβειας του και τις δυνατές φωνές πού φέρνουν σύγχυση και στον ίδιο και στους άλλους. Η προσευχή οφείλει να γίνεται με εσωτερικό πόνο της καρδιάς και με ήρεμο νου αφοσιωμένο στον Θεό. Υπάρχουν άνθρωποι που πάσχουν από σωματικές αρρώστιες και ενώ χειρουργούνται ή καυτηριάζονται από τον γιατρό, υποφέρουν σιωπηλά και υπομονετικά. Άλλοι πάλι ανυπόμονοι χαλούν τον κόσμο από τις φωνές, όταν τους κάνουν θεραπεία. Μήπως όμως έτσι αποφεύγουν τον πόνο; Μάλλον τον αυξάνουν. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με την προσευχή. Οι πνευματικότεροι άνθρωποι προσεύχονται αθόρυβα με στεναγμούς αλαλήτους. Έτσι διατηρούν την ψυχική τους γαλήνη. Οι άλλοι δεν συγκρατούν τόν εαυτό τους. Προσεύχονται μεγαλοφώνως, με εκδηλώσεις εξωτερικές, που συχνά σκανδαλίζουν τους άλλους. Ο πραγματικός χριστιανός πρέπει ν' αποφεύγει την ακαταστασία και τα εξωτερικά σχήματα. Να προτιμά την τάξη, την ησυχία και την ταπείνωση. Αυτό ζητά και ο Θεός, με το στόμα του Προφήτου, που λέγει «Επί τίνα επιβλέψω, αλλ' η επί τον ταπεινόν και ησύχιον, τον τρέμοντα μου τους λόγους». Είναι βέβαιο ότι ο διάβολος θα μας πολεμήσει και θα μας θέσει εμπόδια στην προσευχή. Ακηδία, υπνηλία, αισχροί και βλάσφημοι λογισμοί, εσωτερικές φωνές, ασυνήθιστο βάρος στο σώμα, χασμουρητό, εξωτερικοί θόρυβοι και άλλες διασπάσεις είναι τα τεχνάσματα του διαβόλου που μετέρχεται μανιωδώς προκειμένου να μας εμποδίσει από την εργασία της προσευχής και να φέρει ταραχή στην καρδιά και ακαταστασία στον νου μας. Όμως εμείς πρέπει με ηρεμία και πίστη στο Χριστό να υπομείνουμε και να επιμείνουμε. Ο Αποστολικός και Πατερικός αυτός τρόπος της πνευματικής εργασίας είναι κεφαλαιώδης για την πορεία και την σωτηρία του Ορθοδόξου χριστιανού. Έτσι έρχεται η Χάρις του Θεού στην καρδιά του ανθρώπου η οποία αρχίζει πλέον να ζει αληθινά σ' έναν απεριόριστο, απέραντο, ανέκφραστο, απερίγραπτο, απερινόητο και ανερμήνευτο ωκεανό ειρήνης που καμμία δοκιμασία, κανένας πειρασμός, κανένας διωγμός, κανένα πάθος, κανένας διάβολος, κανένας Αντίχριστος δεν μπορεί να ταράξει, αφού πλέον ο αγωνιστής χριστιανός βιώνει το βίωμα του Μεγάλου Παύλου και όλων των αγίων της Εκκλησίας μας: «Ζω δε ουκέτι εγώ ζη δε εν εμοί Χριστός». Και όπου ο Χριστός εκεί και η ειρήνη, εκεί και η γαλήνη, εκεί και η ζωή, εκεί και το φως, εκεί και η αιωνιότητα, εκεί και η σωτηρία.

Του Αρχιμ. Ιερεμίου Γεωργαλή

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC